عنوان نیاز: سیستم هوشمند تشخیص باقی‌مانده‌های دارویی، هورمونی و فلزات سنگین در ورودی و بسته‌بندی گوشت

شرح مختصر نیاز: سلامت مصرف‌کننده و اعتماد بازار به محصولات گوشتی، مستقیماً به عدم وجود باقی‌مانده‌های مضر دارویی، هورمونی و فلزات سنگین در محصول وابسته است. باقی‌مانده‌های آنتی‌بیوتیک، هورمون‌های استروئیدی، فلزات سنگین مانند سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک، می‌توانند از طریق مصرف گوشت وارد بدن انسان شده و مخاطرات جدی برای سلامتی ایجاد کنند. در حال حاضر، روش‌های تشخیص این آلاینده‌ها عمدتاً مبتنی بر آزمایشگاه‌های تخصصی، نمونه‌گیری تصادفی و روش‌های زمان‌بر مانند کروماتوگرافی مایع-طیف‌سنجی جرمی (LC-MS/MS) است که چند روز زمان برده و امکان پایش صددرصدی محموله‌ها را فراهم نمی‌کند. هدف این نیاز، طراحی و بومی‌سازی یک سیستم هوشمند تشخیص سریع و غیرمخرب است که در دو نقطه حیاتی — ورودی مواد اولیه (تحویل‌گیری گوشت خام) و خروجی خط بسته‌بندی — به‌صورت خودکار و در زمان واقعی، وجود و میزان باقی‌مانده‌های دارویی، هورمونی و فلزات سنگین را شناسایی کرده و در صورت تجاوز از حد مجاز، هشدار داده و محموله را مسدود نماید. این سیستم باید با خطوط تولید موجود یکپارچه شده، قابلیت ردیابی و مستندسازی خودکار برای ممیزی‌های بهداشتی داشته باشد و اعتماد مصرف‌کننده و بازارهای صادراتی را افزایش دهد.

 در بازارهای بین‌المللی نمونه‌هایی مانند سیستم‌های آزمایشگاهی LC-MS/MS و GC-MS برای تشخیص دقیق باقی‌مانده‌ها وجود دارند، اما این روش‌ها زمان‌بر، پرهزینه و نیازمند آزمایشگاه تخصصی هستند. همچنین دستگاه‌های سریع مانند XY-600SP (چین) قابلیت تشخیص ۲۰۰+ پارامتر را دارند اما عمدتاً برای نمونه‌های مایع و نه بافت گوشت طراحی شده‌اند. در بازار ایران، این فناوری به صورت بومی، یکپارچه، غیرمخرب و متناسب با نیاز خطوط بسته‌بندی گوشت در دسترس نیست. علت تأکید متقاضی نیاز برای انتشار فراخوان، نیاز به بومی‌سازی فناوری، کاهش وابستگی به واردات، پشتیبانی فنی داخلی، کاهش هزینه تمام‌شده، امکان پایش صددرصدی محموله‌ها و توسعه راه‌حل متناسب با ضوابط دامپزشکی و بازار حلال است.

ویژگی‌های مورد نظر و الزامات استانداردی محصول 

طیف‌سنجی رامان تقویت‌شده سطحی (SERS): برای تشخیص سریع باقی‌مانده‌های آنتی‌بیوتیک (مانند نئومایسین، کلرامفنیکل) و هورمون‌ها در گوشت با دقت طبقه‌بندی تا ۱۰۰٪ با پیش‌پردازش مناسب.

طیف‌سنجی فلورسانس (حسگرهای MOF): برای تشخیص آنتی‌بیوتیک‌های خانواده تتراسایکلین، مترونیدازول و سولفانامیدها با حد تشخیص در محدوده نانومولار (حدود ۴.۷ نانومول در لیتر).

طیف‌سنجی فلورسانس اشعه ایکس قابل حمل (XRF): برای تشخیص فلزات سنگین (سرب، کادمیوم، جیوه، آرسنیک) با حد تشخیص در محدوده ppm و زمان اندازه‌گیری کمتر از ۱۵ دقیقه.

طیف‌سنجی مادون قرمز نزدیک (NIR): برای تشخیص غیرمخرب ترکیبات و آلاینده‌های شیمیایی در گوشت.

حسگرهای زیستی و نانوحسگرها: برای تشخیص سریع باقی‌مانده‌های دارویی با استفاده از آنتی‌بادی‌های اختصاصی یا آپتامرها.

زمان پاسخ: کمتر از ۵ دقیقه برای هر محموله (در حالت میدانی و درون‌خطی)

دقت تشخیص: حداقل ۹۵٪ تطابق با روش‌های مرجع آزمایشگاهی (LC-MS/MS)

حد تشخیص: در سطح میکروگرم بر کیلوگرم (µg/kg) مطابق با استانداردهای GB 31650 و GB 31650.1

قابلیت تشخیص همزمان چند آلاینده (حداقل ۵ نوع باقی‌مانده به‌صورت موازی)

عملکرد غیرمخرب یا حداقل تخریب نمونه (عدم آسیب به محصول نهایی)

قابلیت کار در دمای سردخانه (۰ تا ۴ درجه سانتی‌گراد)

مقاوم در برابر رطوبت و شستشوی فشار بالا (حداقل IP65)

اتصال به خط تولید و سیستم MES برای ثبت خودکار نتایج در پرونده هر بسته

تولید هشدار خودکار (آلارم صوتی/نوری، پیامک، ایمیل) در صورت تجاوز از حد مجاز

مسدودسازی خودکار محموله آلوده در خط بسته‌بندی (Reject Mechanism)

داشبورد پایش لحظه‌ای برای مدیر کنترل کیفیت

مستندسازی خودکار برای ممیزی‌های HACCP و ISO 22000

قابلیت ردیابی و اتصال به سیستم بلاک‌چین و RFID برای شفافیت کامل زنجیره تأمین

انطباق با GB 31650-2019 (حدود مجاز باقی‌مانده‌های دارویی)

انطباق با GB 31650.1-2022 (۴۱ نوع داروی دامی)

انطباق با الزامات سازمان دامپزشکی کشور در خصوص پایش باقی‌مانده‌ها

ایمنی تماس با مواد غذایی مطابق استانداردهای ملی و بین‌المللی

قابلیت تولید و نصب در مقیاس صنعتی با هزینه رقابتی

مهلت پیشنهادی انجام پروژه: 12 ماه از تاریخ شروع قرارداد